AI in leren & kenniswerk
35%
HBR ‘How People Are Really Using AI in 2026’: 12.000+ echte use-cases — zakelijk gebruik blijft incrementeel, ‘thinkslop’ als nieuw risico
De derde editie van dit grote jaarlijkse AI-gebruiksonderzoek (HBR, juni 2026) analyseert meer dan 12.000 échte AI-use-cases. Centrale bevindingen: ChatGPT heeft 900 miljoen reguliere gebruikers, Gemini 750 miljoen, en OpenAI bereikte een valuation van $852 miljard. Grootste verrassing: therapie en gezelschap is voor het tweede jaar op rij de meest gebruikte AI-toepassing — goed voor 11% van alle cases, een verdubbeling ten opzichte van het vorige jaar. In zakelijke context blijft het beeld gemengd: veel experimenten, maar voornamelijk incrementele winsten — transformationele uitkomsten zijn eerder uitzondering dan regel. De auteur introduceert het begrip ‘thinkslop’: de neiging om cognitief werk uit te besteden aan AI, met als risico dat eigen redeneer- en leervaardigheden atrofiëren. Voor leerprofessionals is dit de meest relevante conceptuele waarschuwing van dit kwartaal: het laat zien dat AI-gebruik zonder gestructureerde leeromgeving de vaardigheidsopbouw ondermijnt in plaats van versterkt. Direct bruikbaar als gespreksopener bij klanten die ‘gewoon ChatGPT gebruiken’ als vervanging voor werkend vakmanschap.
De meest geciteerde AI-gebruiksstudie van dit kwartaal onderbouwt waarom gestructureerde leeromgevingen noodzakelijk zijn om AI-gebruik te sturen — ook in MKB-context.
OECD Digital Education Outlook 2026: GenAI ondersteunt leren — maar alleen met didactische begeleiding, anders volgt metacognitieve luiheid
De OECD publiceerde de Digital Education Outlook 2026 met als ondertitel “Exploring Effective Uses of Generative AI in Education”. De kernboodschap is scherp: GenAI kan leren bevorderen, maar uitsluitend wanneer het wordt begeleid door heldere didactische principes. Gebruik zonder pedagogisch kader verhoogt de outputkwaliteit op korte termijn, maar leidt tot ‘metacognitieve luiheid’ — verminderde betrokkenheid en afbreuk aan lange-termijn vaardigheidsontwikkeling. Zodra AI-toegang wordt weggenomen, verdwijnen de voordelen. In 2024 gebruikte al 37% van leraren in het voortgezet onderwijs AI (TALIS-onderzoek). Het rapport onderzoekt drie scenario’s: AI door leerlingen voor vakinhoud, AI als gezamenlijk instructie-instrument met docenten, en AI voor docentondersteuning. Sleutelconclusie voor instructional designers: het ontwerp van de leerervaring — niet de AI-tool zelf — bepaalt of GenAI bijdraagt aan of afbreekt van echte leeropbrengst. Dit rapport is het internationale wetenschappelijk fundament onder de stelling dat didactisch vakmanschap onvervangbaar is in het AI-tijdperk.
Geeft internationale wetenschappelijke onderbouwing voor de stelling dat didactisch ontwerp de sleutelvariabele is bij AI in leren — direct bruikbaar als gezaghebbende bron in offertes en klantpresentaties.
HBS: wie gebruikt AI-agents echt — en waarvoor? Analyse van honderden miljoenen interacties onthult smal gebruik en grote productiviteitswinst
Harvard Business School analyseerde honderden miljoenen gebruikersinteracties met AI-agents. Kenniswerkers zijn de zwaarste gebruikers. Van alle queries is 55% persoonlijk gebruik, 30% professioneel en 16% educatief. Slechts 10 van de 90 geïdentificeerde taaktypen zijn goed voor 55% van alle queries — het gebruik is opvallend smal geconcentreerd. AI-gebruikers volbrengen taken 25,1% sneller bij een kwaliteitsverbetering van meer dan 40% — een combinatie die zelden bereikt wordt met andere productiviteitsinterventies. Kritische kanttekening: ongelijke adoptie kan bestaande ongelijkheden vergroten als hier niet actief op gestuurd wordt. Menselijk toezicht blijft essentieel, met name bij taken met hoog risico of onomkeerbare gevolgen. Relevante conclusie voor L&D: de taaktypen waarbij AI het meest wordt ingezet zijn relatief smal — de brede inzet in complexe professionele taken vergt gerichte leer- en trainingsinterventie om medewerkers mee te nemen naar productief AI-gebruik.
Harvard-data over wie AI-agents daadwerkelijk inzet en hoe, onderbouwt de zakelijke noodzaak van gerichte AI-geletterdheidsinterventie per rol en taakniveau.
Google ISTE 2026: Classroom MCP-server, Gemini LTI en AI-training voor 6 miljoen docenten — AI wordt standaard leerinfrastructuur
Google kondigde op ISTE 2026 een omvangrijke suite van AI-features aan voor het onderwijs. Meest opvallend voor de markt: een Google Classroom Model Context Protocol (MCP) server waarmee externe EdTech-platformen veilig kunnen koppelen aan Classroom-context — een infrastructuurverschuiving die AI-integratie in leeromgevingen drastisch laagdrempeliger maakt. NotebookLM wordt beschikbaar via Gemini LTI, zodat educators gepersonaliseerd leermateriaal kunnen samenstellen vanuit bestaande studiebronnen. Teacher-led AI activities in Google Classroom verankeren AI-gebruik in echte curriculum-context en geven docenten inzicht in wat leerlingen daadwerkelijk begrijpen. De AI Educator Series — in samenwerking met ISTE+ASCD — heeft de ambitie om AI-training beschikbaar te stellen aan alle 6 miljoen Amerikaanse docenten. Relevant signaal voor leertechnologen: Google maakt AI in leerinfrastructuur breed toegankelijk. Dit stelt nieuwe eisen aan hoe content wordt ontworpen om door AI-gedreven leeromgevingen heen wendbaar en effectief te zijn.
Toont hoe AI-tools snel standaard leerinfrastructuur worden — voor leertechnologen relevant signaal om te positioneren als gids bij AI-integratie in leerplatforms.
Workplace learning & L&D
20%
EduFellowship synthetiseert 9 grote L&D-rapporten voor 2026: skills-based is mainstream, maar AI-strategie ontbreekt bij 86%
EduFellowship synthetiseerde negen grote L&D-onderzoeksrapporten voor 2026 in één overzicht — handig als meta-referentie. Centrale conclusies: 79% van HR-managers stuurt op een skills-based workforce model, van trendwoord naar standaard bedrijfsaanpak. 68% van organisaties is voorbij de verkenningsfase naar daadwerkelijke AI-implementatie, maar slechts 14% heeft een formele AI-strategie — een verrassend grote kloofzonder strategische ruggengraat. ‘Leren in de flow of work’ is van experimentele aanpak naar standaardverwachting geworden: leeropties moeten beschikbaar zijn op het moment dat medewerkers ze nodig hebben. Menselijke vaardigheden — kritisch denken, aanpassingsvermogen, samenwerking — worden in de beste programma’s expliciet gecombineerd met AI-vaardigheidsmodules, niet er tegenover gezet. Cruciale meetverschuiving: directies accepteren geen cursusvoltooiingen meer als prestatie-indicator — L&D-teams moeten ROI aantonen op productiviteit, retentie en performance. Dit rapport is een ideaal gespreksanker bij klanten die compliance-training als leerinvestering beschouwen.
Synthese van negen rapporten geeft een solide gespreksopener om met directies te sparren over het verschil tussen compliance-training en strategisch leren met aantoonbare ROI.
Klantsectoren & regelgeving
15%
EU AI Act voor MKB: wat moet u doen vóór 2 augustus 2026? — het verplichte minimumpakket uitgelegd
ACTcheck publiceerde een gerichte MKB-handleiding voor de EU AI Act-deadline van 2 augustus 2026, nu nog slechts 33 dagen weg. Verplicht minimumpakket voor MKB: (1) een AI-register — een gestructureerd overzicht van alle AI-tools die de organisatie inzet; (2) een AI-beleidsdocument dat beschrijft hoe de organisatie met AI omgaat; (3) aantoonbare training — concreet bewijs dat medewerkers die AI gebruiken zijn geïnformeerd over risico’s en verantwoordelijk gebruik. Het gaat om een inspanningsverplichting: er zijn geen vastgestelde trainingsuren of verplichte certificaten. De documentatieplicht is echter concreet: wie volgde welke training, wanneer? Voor leertechnologen is dit direct relevant: de eis tot ‘aantoonbare training’ creëert gerichte vraag naar kortcyclische, documenteerbare AI-geletterdheidsmodules. De combinatie van AI-beleid opstellen én medewerkers trainen is precies het terrein van een leertechnoloog.
Meest concrete MKB-handleiding voor EU AI Act augustus 2026 — direct bruikbaar als gespreksstarter bij klanten die vragen wat ze ‘met AI-training moeten doen voor de wet’.
AIComplianceHub: 10-stappen EU AI Act compliance checklist voor MKB — met aanwijzingen voor training en documentatie
AIComplianceHub publiceerde een praktische 10-stappen compliance checklist specifiek voor het MKB, met een stap-voor-stap aanpak om vóór 2 augustus 2026 aan Artikel 4 (AI-geletterdheid) te voldoen. Naast de AI-register- en beleidsverplichting beschrijft de checklist hoe je medewerkerstraining documenteert, welke functies prioriteit hebben voor bewustwordingstraining, en hoe je het onderscheid maakt tussen laag-risico en hoog-risico AI-gebruik. Interessant onderscheid: de checklist adviseert om te beginnen bij functies die dagelijks met AI-tools werken en pas daarna brede bewustwordingstraining uit te rollen. Voor leertechnologen is dit een praktisch instrument bij klantgesprekken: de checklist positioneert een gestructureerde leerinterventie als onmisbaar onderdeel van EU AI Act-compliance — geen optioneel extra, maar een aantoonbare verplichting.
Praktische compliance-tool die leertechnologiediensten verankert als noodzakelijke stap in EU AI Act-compliance voor MKB — handig als bijlage bij een offerte.
EdTech-tools
10%
Google ISTE 2026 voor studenten: Gemini Study Notebooks, Guided Learning en gratis oefentoetsen — adaptief leren wordt gratis standaard
Google lanceerde op ISTE 2026 een reeks gepersonaliseerde leerfeatures voor studenten via de Gemini-app. Meest opvallend: ‘Study notebooks’ — een functie die gepersonaliseerde lessen en quizzes aanmaakt die zich aanpassen naarmate de student leert. Via ‘Guided Learning’ in Google Classroom kunnen studenten dieper ingaan op concepten door AI-gestuurde verdieping. Google biedt ook gratis toegang tot oefentests van The Princeton Review (ACT en GRE). De integratie van AI-leerfeatures rechtstreeks in Google Classroom — een platform dat in veel Nederlandse scholen en opleidingen wordt gebruikt — maakt adaptief leren schaalbaar en laagdrempelig. Relevant voor instructional designers: de designruimte verschuift van ‘maak standaard leermateriaal’ naar ‘ontwerp een leercontext waarin AI het gepersonaliseerde deel kan doen zonder dat de leerdoelen verwaterd raken’. Dit vraagt om expliciete ontwerpkeuzes over hoe AI-features worden ingezet zonder dat de leerregie bij de leerder verdwijnt.
Toont hoe Google adaptief leren via Gemini standaard maakt — signaal voor instructional designers om leermateriaal AI-compatible te ontwerpen en leerregie expliciet te borgen.
MKB & ondernemerschap
5%
Schmuki: wat verandert er écht door het Digital Omnibus-akkoord — en wat is misleidend ‘uitstel’?
Schmuki.nl — een AI-implementatiepartner voor het MKB — publiceerde een nuancerend overzicht van wat het Digital Omnibus-akkoord (mei 2026) nu werkelijk betekent voor MKB-ondernemers. Duidelijke conclusie: het Omnibus-akkoord heeft de zwaardere verplichtingen voor hoog-risico AI-systemen (Annex III) doorgeschoven van augustus 2026 naar eind 2027. Maar het artikel waarschuwt nadrukkelijk: dit wordt in de media ten onrechte geïnterpreteerd als algemeen uitstel van de EU AI Act. De basis-verplichtingen — AI-geletterdheid (Artikel 4) en verboden AI-praktijken (Artikel 5) — staan onveranderd op 2 augustus 2026. Schmuki adviseert MKB’ers concreet: begin met het AI-register, formuleer een AI-beleid en documenteer welke medewerkers welke training volgden. Voor leertechnologen een bruikbaar referentiepunt: klanten die denken dat augustus toch niet meer geldt, kunnen hiermee worden gecorrigeerd — de urgentie van AI-geletterdheidsoplossingen blijft volledig overeind.
Corrigeert het misverstand dat het Omnibus-akkoord alle EU AI Act-deadlines heeft uitgesteld — essentieel voor het gesprek met MKB-klanten over de urgentie van AI-geletterdheidsoplossingen.
Aanbestedingen EdTech & L&D
15%
Marktconsultatie E-learning Security Awareness — overheid zoekt maatwerk platform met IP-eigendom bij opdrachtgever
Een overheidsorganisatie hield een marktconsultatie voor een maatwerk Online Security Awareness Game Platform, waarbij het intellectueel eigendom en de broncode volledig bij de opdrachtgever blijven. De organisatie gebruikte eerder een licentiemodel voor een security awareness game (tot 2021), maar wil nu een eigen platform laten ontwikkelen vanwege digitale onafhankelijkheid. Implementatiedoelstelling: augustus 2026. Dit type opdracht is een marktsignaal: overheidsorganisaties bewegen van standaard licentie-content naar maatwerk platforms waarbij IP-eigendom centraal staat. Relevantie voor de e-learningmarkt: de vraag naar maatwerk security awareness-modules met aantoonbare leerresultaten groeit — ook buiten de overheid. De combinatie van didactisch e-learningontwerp met gamification is hier een onderscheidende competentie.
🏢 Opdrachtgever: overheidsorganisatie (zie TenderNed)
💶 Waarde: n.b.
🏆 Gegund aan: n.v.t. (marktconsultatie)
Laat zien dat overheden maatwerk e-learning security awareness zoeken met IP-eigendom — marktsignaal voor positionering als ontwikkelpartner met didactische expertise.
Europese LMS-aanbesteding railsector: €1,97M voor compliance-LMS voor 5.500 medewerkers — contractstart 27 augustus 2026
Een grote organisatie in de railsector publiceerde een Europese aanbesteding voor een Learning Management Systeem (LMS) met als scope: organisatiebrede leeraanpak, certificering en aantoonbaarheidsondersteuning met sterke compliancefunctionaliteit voor ca. 5.500 interne medewerkers en 500 ingehuurde krachten. Naast LMS-infrastructuur is er een externe catalogus van ~29.200 cursussen. Contractstart: 27 augustus 2026. Met een geraamde waarde van €1,97M voor de eerste contractperiode (4 jaar) en opties tot 12 jaar looptijd is dit een omvangrijke LMS-aanbesteding. Signaal voor de markt: de combinatie van compliance-LMS én een extern cursusaanbod (bijna 30.000 cursussen) wijst op een LXP/LMS-hybride als eindmodel. Voor aanbieders van maatwerk e-learningcontent is een dergelijk platform een potentiële afzetmarkt voor sectorspecifieke modules.
🏢 Opdrachtgever: railsectororganisatie
💶 Waarde: €1.974.000 (initieel, max. 12 jaar)
🏆 Gegund aan: n.v.t. (lopende aanbesteding)
Illustreert dat compliance-LMS met grote externe cursuscatalogi de standaard wordt in (semi-)publieke sectoren — kans voor maatwerk content-aanbieders die op dergelijke platforms willen publiceren.
Gegund: Digitale leermiddelen opleiding sport/bewegen — aankondiging gegunde opdracht digitale leerinhoud beroepsonderwijs
TenderNed publiceerde een aankondiging van gegunde opdracht voor digitale leermiddelen voor sport- en beweegopleidingen in het beroepsonderwijs. Dit type aankondiging is een marktsignaal: beroepsonderwijsinstellingen investeren structureel in digitale leerinhoud als aanvulling op of vervanging van traditionele leermethoden. De opdracht illustreert een bredere trend: ook in fysiek-gerichte opleidingen (sport, techniek, veiligheid) groeit de vraag naar digitale leercomponenten voor de kennisfundament, zodat contacttijden gebruikt kunnen worden voor de praktijkcomponent. Voor leertechnologen relevant als positie-argument: digitale leerinhoudontwikkeling voor beroepssectoren is een groeiende markt, ook buiten de IT/compliance-hoek.
🏢 Opdrachtgever: beroepsonderwijsinstelling
💶 Waarde: n.b.
🏆 Gegund aan: n.b.
Beperkte directe relevantie, maar bevestigt dat ook beroepsonderwijs in niet-IT-sectoren digitale leerinhoudontwikkeling structureel inkoopt.
Stichting Flevion — Online Leerplatform (OLP): gegunde opdracht voor digitale leeromgeving en educatieve software scholenkoepel
Stichting Flevion gunde — in samenwerking met de Onderwijs Inkoop Groep — een opdracht voor een Online Leerplatform (OLP) inclusief methodegebonden educatieve software en leerpakketten. De aankondiging omvat zowel een digitale leeromgeving als educatieve software die specifiek is afgestemd op de onderwijsmethoden die binnen de scholenkoepel worden gebruikt. Relevantie: de trend dat onderwijsinstellingen structureel digitale leerplatforms inkopen inclusief educatieve content via gezamenlijke inkooporganisaties (zoals Onderwijs Inkoop Groep) illustreert schaalvoordelen bij inkoop. Voor de markt van leerontwikkelaars is dit een signaal dat platform- en contentinkoop steeds meer geïntegreerd plaatsvindt — wat eisen stelt aan hoe content is opgezet om naadloos in te passen in digitale leeromgevingen.
🏢 Opdrachtgever: Stichting Flevion / Onderwijs Inkoop Groep
💶 Waarde: n.b.
🏆 Gegund aan: n.b.
Illustreert hoe gezamenlijke inkooporganisaties platform en content als geïntegreerd pakket inkopen — relevant marktinzicht voor positionering van content die platform-agnostisch werkt.